محمدتقى نورى
470
اشرف التواريخ ( فارسي )
4 . كنت صبيا الى يومنا هذا . از هنگامى كه كودكى بودم تا امروز . 5 . منظور تاريخ عالمآراى عباسى از اسكندر بيك تركمان است . 6 . شاهقلى بيك : در منابع ديگر از او با نام شاهقلى بيگ ياد شده است . گويا مورخين عصر قاجار دربارهء اين شخص دچار اشتباه تاريخى شدهاند يا به دلايل ديگر آن را ياد كردهاند . زيرا ممكن نيست شخصى كه در دوره شاه عبّاس مىزيسته و شاه عبّاس اوّل ( 1038 - 996 ) او را با ايلش كوچ داده ، پسرش فتح على خان در زمان سقوط صفويه حدود 1135 از رهبران ايل قاجار باشد . 7 . به نظر مىآيد نسبى كه مورخين قاجارى براى فتح على خان ذكر مىكنند ساختگى باشد ، زيرا در منابع پيش از قاجاريه از پدر فتح على خان يا اجداد او نامى برده نشده است . حتّى دنبلى نيز نام پدر او را نمىآورد . تاريخ محمّدى كه مقدّم بر ديگر منابع قاجارى است نيز نام پدر فتح على خان را نمىآورد و بلافاصله پس از توضيح شجاعتهاى قاجاريان و پراكنده شدن آنان در عهد شاه عبّاس اوّل از فتح على خان به عنوان يكى از سرداران برجسته قاجارى ياد مىكند و اقدامات او را ذكر مىكند . اما اكسير التواريخ و اشرف التواريخ هردو نسبى براى او قائل مىشوند . نگاه كنيد به : عبد الرزاق مفتون دنبلى ، مآثر سلطانيه ، تاريخ جنگهاى ايران و روس ، به اهتمام غلام حسين صدرى افشار ، تهران ، ابن سينا ، 1351 ، ص 25 و على قلى ميرزا اعتضاد السلطنه ، اكسير التواريخ ، به اهتمام جمشيد كيانفر ، تهران ، ويسمن ، 1370 ، ص 9 و 10 . 8 . شاه تهماسب دوم ( 1135 - 1145 فرمانروايى ) به هنگام محاصره اصفهان ، شاه سلطان حسين پسر سوم خود را وليعهد كرد ، او بر آن شد تا از اصفهان خارج و به كاشان برود و از آنجا به آذربايجان رفته سپاهى گرد آورند و محاصره اصفهان را بشكنند ، در محرم 1135 ه . آنان در قزوين بودند كه خبر سقوط اصفهان به آنان رسيد . از اين زمان تهماسب به سلطنت برگزيده شد ، به آذربايجان رفت اما عثمانىها شهرهاى آذربايجان را اشغال كرده بودند . بنابراين او با فتح على خان به استرآباد و از آنجا به طوس رفت . ابو الحسن قزوينى ، فوائد الصفويه ، تصحيح مريم ميراحمدى ، تهران ، موسسه مطالعات